Vlada republike SrbijeVlada Republike Srbije

Jezici

Kako je Pančevo razvilo inkluzivni model stanovanja za osobe sa intelektualnim teškoćama

Objavljeno 26.02.2021.

SIPRU - uspešne priče„Sad osećam da mogu biti više nezavisna, o mnogim stvarima odlučujem sama“, svedočenje je A.S, jedne od osam korisnica/ka usluge stanovanja uz podršku za osobe sa intelektualnim teškoćama, koju u tri stambene jedinice pruža pančevačko Udruženje „Na pola puta“.

I pre krize izazvane koronavirusom, a motivisano ekonomskim nejednakostima, sociološkim i kulturološkim promenama, na globalnom planu su se mogli zabeležiti novi modeli inkluzivnog stanovanja. Glavna karakteristika ovih modela je takozvana ekonomija deljenja koja fokus stavlja na razmeni postojećih resursa u okviru zajednice, naspram konzumerističkog ekonomskog modela koji podrazumeva kupoprodajne transakcije i trajno posedovanje dobara. Modeli se razlikuju u odnosu na njihovu svrhu i ciljne grupe, a u kontekstu pružanja podrške osobama sa intelektualnim teškoćama, cilj je kreiranje uslova za dostojanstven život i promovisanje aktivne uloge korisnika/ca ovih usluga u oblikovanju lokalnih zajednica. Organizacija KeyRing u Ujedinjenom Kraljevstvu promoviše mrežni pristup i organizuje stanovanje uz podršku tako što povezuje korisnike/ce u fizičkoj blizini. Mreža koju čini devet korisnika/ca dobija podršku kroz lokalne KeyRing habove i lične asistente, a značajnu ulogu u osamostavljivanju ima i vršnjačko učenje i podrška. Švedski STIL model, prema evropskom pravnom okviru, samostalnog življenja za osobe sa intelektualnim teškoćama, fokus stavlja na što aktivnije uključivanje osobe u svakodnevni život kako bi se izbegle izolacija i klasterizacija koje su neminovne u institucionalnom modelu. Promene u načinu života koje su nastale usled krize koju trenutno doživljavamo, kao što su socijalna izolacija, poteškoće u pronalaženju zaposlenja i organizacija svakodnevnog života u neizvesnim okolnostima, samo su istakle potrebu za solidarnim pristupima stanovanju.

Faktori uspeha na putu ka samostalnom življenju za osobe s invaliditetom (Izvor: FRA – European Union Agency for Fundamental Rights)

Faktori uspeha na putu ka samostalnom življenju za osobe s invaliditetom (Izvor: FRA – European Union Agency for Fundamental Rights)

Uslugu stanovanje uz podršku, koja predstavlja deo širih procesa deinstitucionalizacije usluga socijalne zaštite, Udruženje „Na pola puta“ realizuje od 2006, a licenciranu uslugu od 2014. godine. Cilj usluge je da omogući osobama sa intelektualnim teškoćama priliku da ostvare samostalnost i unapređuju kvalitet svojih života, ostajući u blizini svojih primarnih ili hraniteljskih porodica.

Katarina Tadić, koordinatorka usluge u okviru Udruženja, ističe kontekstualizaciju kao komponentu koja ovu uslugu socijalne zaštite izdvaja od drugih i doprinosi njenoj generalnoj održivosti. Institucionalno zbrinjavanje osoba sa intelektualnim teškoćama obično podrazumeva njihovo izmeštanje iz prvobitne zajednice. Pored promene adrese, institucionalizacija neretko podrazumeva odlazak u drugi grad. Na putu osamostaljivanja nakon izlaska iz institucija, korisnici/ce se često vraćaju u prvobitne zajednice. Kako su značajan period života proveli u drugoj sredini, proces adaptacije na suštinski nepoznatu sredinu, predstavlja izuzetan izazov.

Kada je reč o stanovanju uz podršku, blizina primarne porodice i poznatost okoline omogućavaju korisnicima da prihvate novu, nezavisnu, samostalnu životnu fazu lakše. „Šanse za uspešno osamostaljivanje su veće nego u institucionalnom modelu, jer korisnici/ce prepoznaju i vole svoju okolinu, a mogu da se fokusiraju na adaptaciju na uslugu i život sa drugim korisnicima/cama“, ističe Katarina prednosti ove usluge. Stanovanje je organizovano u stanovima u naseljenim mestima, u kojima korisnici/ce žive samostalno, uz podršku stručnog tima, u skladu sa svojim potrebama, godinama i mogućnostima. Stručni tim se sastoji od koordinatora usluge, socijalnih radnika, defektologa, psihologa, kao i asistenata koji su na usluzi korisnicima prema njihovim potrebama.

Aleksandra Janić, izvršna direktorka Udruženja, naglašava delikatnost uloge celokupnog tima podrške u okviru ove usluge. „U suštini, roditelji naših korisnika nam, uz veliku dozu poverenja, poveravaju brigu o svojoj deci.“ Upravo uzimajući to očekivanje u obzir, obe sagovornice ističu važnost trenutka i procesa ulaska korisnika/ce u uslugu. „Vrlo često je početak usluge za korisnika/cu, obeležen kriznom situacijom u porodici iz koje potiče, što rezultira time da o njemu ili njoj nema više ko da brine. To je nažalost još uvek čest slučaj“, navodi Aleksandra. Kako ulazak korisnika/ca u uslugu podrazumeva odvajanje od roditelja ili staratelja u specifičnim okolnostima, najpoželjniji tok usluge bio bi postepeno osamostaljivanje, koje nije izazvano stresnom situacijom, kao i dobro upoznavanje svih aktera sa uslugom. Sam proces adaptacije u okviru usluge je individualan i može trajati od sedam dana do pet, šest meseci i podrazumeva adaptaciju na nove uslove života kao i preuzimanje individualno definisanih odgovornosti u zajedničkom životu sa drugim korisnicima/cama.

Idealan proces adaptacije korisnika/ca na nove okolnosti življenja ne postoji, pa je suština usluge u individualnom pristupu svakom korisniku i korisnici. Koordinatori usluge i asistenti definišu individualni plan podrške sa svakim novim korisnikom/com. Korisnik/ca možda prvi put uči da pripada grupi, prvi put živi van svoje primarne porodice i sa vršnjacima i to je najčešće motivacija da nove načine života i prihvati. „Često su posredi noviteti koji mu ili joj nisu bili ponuđeni do sada, a na nama je i da uslugu što je više moguće povezujemo sa lokalnom zajednicom“, ističe Katarina specifičnost ove usluge koja svoju svrhu pronalazi u saradnji svih aktera u lokalnom kontekstu. Samo neki od povezujućih aktivnosti koje ova usluga inicira su aktivno učestvovanje u kulturnim sadržajima, kao i sportsko-rekreativnim ponudama u gradu.

Na temu kompleksnog sistema podrške koji pružalac usluge obezbeđuje korisnicima, naše sagovornice ističu važnost uloge asistenata. Odabir asistenta, prema rečima Aleksandre, od velikog je značaja za uspešno osamostaljivanje korisnika/ca, a Katarina ističe da oni predstavljaju bazu podrške. Pored kriterijuma kao što su lični kapaciteti asistenta u pružanju podrške, Aleksandra navodi kompatibilnost sa korisnicima/cama kao jedan od zahtevnijih zadataka pružalaca usluge, što omogućava da se usluga suštinski modelira prema konkretnim korisnicima/cama. Asistenti su u obavezi da završe akreditovani program obuke i da imaju završenu osnovnu školu. Njihovo angažovanje zavisi od potreba za podrškom konkretne stambene jedinice. Na samom početku, kada korisnik/ca  dođe u smeštajnu jedinicu, podrška je dostupna 24 sata, asistenti se smenjuju tokom dana, kako bi se svi upoznali sa korisnikom/com i njegovim/njenim navikama i sposobnostima. Vremenom, broj sati se smanjuje. Ovaj vid podrške zavisi i od činjenice da li korisnik/ca ima radno angažovanje.

Na pitanje kako kao iskusni pružaoci ove usluge vide njenu budućnost, Katarina i Aleksandra navode neizvesne okolnosti koje obeležavaju praksu svih u doba krize izazvane koronavirusom. Njihovo konkretno iskustvo za vreme krize je izuzetno pozitivno, a navode da je presudnu ulogu odigralo višegodišnje iskustvo koji stručni tim ima u pružanju ove usluge. Nakon uvođenja vanrednog stanja, stručni tim usluge brzo je reagovao osnaživanjem komunikacije sa svim akterima usluge. „Bilo je neophodno da i stručni tim dobija kontinuiranu podršku, što je van institucije znatno lakše, kako bi mogao da na adekvatan način podržava korisnike/ce u izrazito napornim i neizvesnim okolnostima“, navodi Katarina i nastavlja da su u razgovoru sa kolegama iz drugih socijalnih servisa zaključili da je to, nažalost, bila retkost u ovim okolnostima.

Važno je napomenuti da je karantin predstavljao specifičan izazov, jer je produžen i nakon što je u većem delu društva prestao da važi. Kontinuirano rešenje za ove izazove naše sagovornice pronalazile su u suštini same usluge: aktivnom slušanju korisnika/ca i prilagođavanju svakodnevnih aktivnosti njihovim potrebama. Korisnici su, između ostalog, pohađali muzičke, fitnes i kreativne radionice. Katarina ističe da je, kao i pre krize, otvorena komunikacija predstavljala osnov usluge, kako bi i nadalje negovali odnos poverenja sa korisnicima/cama i njihovim porodicama. Upravo svedočenja porodica o spokoju koji su pronalazile znajući da su njihovi bližnji brižno i stručno tretirani u vreme vanrednih okolnosti, predstavljaju motivaciju za Aleksandru i Katarinu da nastave dalje.

Upravo to „dalje“ u viziji naših sagovornica i Udruženja „Na pola puta“, uprkos kriznom periodu, ne prestaje da bude aktuelno. Pored daljeg razvoja postojeće usluge i povećanja broja korisnika/ca, Katarina i Aleksandra ističu razvijanje aktivnosti i produbljivanje veza sa lokalnom zajednicom. Jedna od osnova tih novih veza biće radno angažovanje – podizanje svesti kod lokalnih poslodavaca i prilika za radnim angažovanjem korisnika/ca usluge.

Komentari

 
0

 Podeli

Napiši komentar

Unesite komentar


Ime


e-mail


website


Povezane vesti

Pozitivna disciplina

SIPRU Blog o socijalnom uključivanju

Piše: Milenka Matić (Blog o socijalnom uključivanju) Roditeljstvo donosi brojne izazove i zadovoljstva. Roditelji su…
Više detalja

 
0 Komentari

Bilten o socijalnom uključivanju

Arhiv biltena o socijalnom uključivanju

Aktuelnosti > <

Kalkulator socijalnih davanja

Blog > <

Earlier
Milenka Matić
Roditeljstvo donosi brojne izazove i zadovoljstva. Roditelji su često u svojim odlukama prepušteni isključivo sebi, bez adekvatnih uputa i priručnika [...]
pet, apr 16, 2021
Source: Inkluzija blog
SIPRU_BLog
Tema međugeneracijske solidarnosti sasvim retko se pominje u stručnoj i široj javnosti i to obično povodom prigodnih datuma. Kada se [...]
pon, apr 12, 2021
Source: Inkluzija blog
Sara Đurđević
Mnogi misle da je psihoterapija menjanje svog karaktera i onoga što predstavlja suštinu ličnosti koju smo godinama gradili. Zapravo, psihoterapija [...]
pet, apr 09, 2021
Source: Inkluzija blog
Suzana Gajić Jovanović
Roditeljstvo predstavlja izazov svakom roditelju koji želi da savesno i odgovorno odgaja svoje dete, pa čak i ako to čini [...]
sri, apr 07, 2021
Source: Inkluzija blog
SIPRU_BLog
Moderna, inovatina nastava otvara vrata škole ka podsticajnim prostorima gde se ostvaruje direktan kontakt sa predmetima učenja i proučavanja. Praksa [...]
uto, mar 30, 2021
Source: Inkluzija blog

Aktuelni dokumenti > <

Priručnik za javne službe „Komunikacija sa korisnicima – pristup univerzalnog dizajna”
Mart, 2021 arrow right pdf [5 MB]
E2E: Izveštaj o sprovedenoj analizi postojećeg programa preduzetništva NSZ sa preporukama za unapređenje
Mart, 2021 arrow right pdf [1 MB]
Ex-ante analiza Strategije zapošljavanja Republike Srbije za period 2021-2026. godine
Mart, 2021 arrow right pdf [3 MB]
Ex-post analiza Nacionalne strategije zapošljavanja za period 2011-2020. godine
Februar, 2021 arrow right pdf [3 MB]
Smernice o realizaciji otvorenog učenja i učenja na daljinu za učenike/ce sa smetnjama u razvoju i invaliditetom dok su škole zatvorene: Unapređivanje inkluzivnog učenja u vreme COVID-19“
Decembar, 2020 arrow right pdf [8 MB]
Indeks društvenog razvoja gradova i opština u Republici Srbiji – Brošura
Decembar, 2020 arrow right pdf [313 KB]
Posledice Kovid-19 na položaj osetljivih grupa i grupa u riziku – uzroci, ishodi i preporuke
Decembar, 2020 arrow right pdf [5 MB]
Mapiranje podstandardnih romskih naselja prema rizicima i pristupu pravima u Republici Srbiji sa naročitim osvrtom na Covid-19 epidemiju
Decembar, 2020 arrow right pdf [12 MB]